Blog

Fijnstof, (ultra)fijnstof, primair fijnstof, secundair fijnstof: wat is dat eigenlijk?

industrie vervuiling fijnstof, stikstofdioxide, NO2, NOx en CO2.

Fijnstof is luchtvervuiling maar is niet per definitie onnatuurlijk. Er zijn veel natuurlijke bronnen waaruit fijnstof ontstaat (woestijn, zee zoutdruppels die verdampen enz.). Fijnstof zijn deeltjes die in de lucht zweven en een kleine afmeting hebben van 10 micrometer.

Voor de gezondheid van de mens zijn ze slecht omdat ze bij inademing luchtwegaandoeningen veroorzaken en ook hart en vaatziekten veroorzaken. Veel fijnstof ontstaat door uitlaatgassen en dus is het verkeer een grote boosdoener. Fijnstof wordt qua grootte onderverdeeld in 3 categorieën:

  • PM10: deeltjes met een diameter kleiner dan 10 micrometer.
  • PM2,5: deeltjes met een diameter kleiner dan 2,5 micrometer.
  • PM0,1: deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer (ultra-fijnstof).

Ontstaan van fijnstof

Vaak ontstaat fijnstof direct uit bepaalde wrijvings- of verbrandingsprocessen (o.a. schurende werking van wind of verbranding van aardolie, aardgas, steenkool en hout) en dan heet het primair fijnstof. Als bepaalde verzurende stoffen (NOx, SO2, NH3) zich gaan verbinden met elkaar tot zouten ontstaan ook kleine deeltjes (secundair fijnstof). In de lucht kunnen secundaire deeltjes zich ook weer binden aan primair fijnstof.

Uitstoot en neerslag van fijnstof

Fijnstof kan zich dus in de lucht gaan begeven (emissie/uitstoot) of neerslaan/neerdwarrelen (depositie/neerslag). Bij uitstoot moet je dan vooral denken aan NH3 (ammoniak) en bij neerslag aan de stikstofachtige stoffen (NOx). Deze gaan zich binden aan andere stoffen in de lucht. Bij neerslag kan er sprake zijn van droge en een natte vorm. De droge komt wederom in de lucht terecht terwijl de natte vorm neerslaat op de bodem. In de praktijk wordt er heel veel NOx uitgestoten. Méér als ammoniak. Maar wat betreft de neerslag op de bodem is NH3 (ammoniak) veel meer aanwezig.

Veranderingen in aanpak fijnstofproblematiek

De concentraties fijnstof in de lucht zijn in Nederland continu zorgelijk hoog. Door de overgangstransitie van benzine- of dieselmotor naar elektrische auto zou je verwachten dat dit positief is voor de uitstoot. Dit is maar deels waar. NOx stoffen ontstaan niet bij elektrische auto’s maar doordat de batterijen in elektrische auto’s enorm zwaar zijn komt bij wrijving tijdens het remmen veel meer fijnstof vrij.

Concreet: een benzinewagen veroorzaakt vandaag 18 mg fijn stof, uitlaatemissies en niet-uitlaatemissies samengeteld. Voor een elektrische auto is dit 17 mg (Bruno Van Zeebroeck, verbonden aan het onderzoeksbureau Transport & Mobility Leuven (TML), een spin-off van de KU Leuven) .

Alle goede bedoelingen ten spijt, de concentraties fijnstof (primair fijnstof) zullen niet afnemen bij een overgang naar elektrisch rijden. Overigens wel als er wordt gekeken naar dieselmotoren want daar ligt de uitstoot van fijnstof op 79 mg.