Het Viridi Air filterprincipe

De buitenlucht is ernstig vervuild met o.a. fijnstof, stikstofdioxide, ozon en CO2. Een bijdrage leveren aan schone buitenlucht via Viridi Air verloopt automatisch met een bijbehorend Schone Lucht-keurmerk. 

Hoe filtert Viridi Air met een 100% groene en duurzame methode de buitenlucht?

Viridi Air focust zich op het filteren van fijnstof, stikstofdioxide, NOx en ozon. Omdat voor het filteren bomen geplant worden zal er ook CO2 opname zijn. De opname van CO2 is hoger in onze projecten omdat een hoogwaardig presterend model wordt toegepast. De buitenlucht wordt gefilterd volgens het BBA-model: een praktische toepassing uit wetenschappelijk onderzoek van Alterra, Wageningen Universiteit. De drie elementen uit het BBA-model beïnvloeden elkaar en moeten goed zijn afgestemd. Viridi Air heeft een hoogwaardige toepassing waar juist aandacht is voor de kracht van de natuur. Dit houdt in:

  • B: bodem = de juiste bodem in Nederland kiezen en geschikt maken voor boomplanting. Viridi Air plant uitsluitend op nieuwe gronden (b.v. landbouwgrond) in Nederland. Betrouwbaarheid en transparantie vinden wij belangrijk. Het is namelijk zo dat wij bij willen dragen aan schone lucht en dat bereik je niet door bomen te verwijderen en daarna weer aan te planten;
  • B: bomen = Viridi Air maakt gebruikt van een mix van speciale naald- en loofbomen die bovengemiddeld goed presteren qua luchtzuivering. Géén standaard bomen dus maar wel Nederlandse soorten! Voor naaldbomen is de grove den een ideale keuze. Voor loofbomen kun je denken aan berk, esdoorn en vogelkers. Deze bomen groeien niet op dezelfde type grond. Er moet dus steeds per project geanalyseerd worden welke bomen op welke grond te plaatsen. Gedurende het Partnership geldt terugplant-garantie: bomen die ziek of dood gaan worden vervangen. Onze bomen worden wèl 100-en jaren oud;
  • A: architectuur =  de bomen worden op een speciale manier aangeplant. Als filterstroken die optimaal licht en wind kunnen ‘vangen’ en hierdoor goed groeien en extra luchtzuiverend werken;

Gehanteerde boomsoorten

Viridi Air werkt volgens het BBA-model waarin het type Bomen een zeer belangrijke factor is voor het succes van filtering. Uit wetenschappelijk onderzoek van (Alterra, Wageningen Universiteit) blijkt dat niet alle Nederlandse boomsoorten goed presteren qua luchtzuivering. Sterker nog, sommige bomen stoten zelfs frequenter stoffen uit die bijdragen aan ozoncreatie (een reactie van de vervuiling die al in de lucht zit met een natuurlijk geproduceerde stof van de boom). Viridi Air maakt uitsluitend gebruik van een range aan boomsoorten waarvan wetenschappelijk is bewezen dat ze bovengemiddeld goed de buitenlucht filteren. Het filterprincipe bij naald- en loofbomen is verschillend en ook de mate waarin ze dit kunnen.

Ultrafijnstof

Met name naaldbomen worden gebruikt voor fijnstof af te vangen. We leggen onderin kort en bondig het verschil uit.

Naaldbomen

Naaldbomen bestaan uit diverse vertakkingen waaraan naalden zijn bevestigd. Het totale contactoppervlakte van de naalden bij elkaar is veel groter dan bij een boom bestaande uit bladeren. Aan de naalden zit hars wat erg plakkerig is en dus als een lijm fungeert als stof er tegenaan botst. Als het regent, of de naaldboom vochtig is wordt de opname van fijnstof nog groter. Wat ook positief werkt is de elektrostatische geleiding van de naalden versus de luchtsnelheid en de deeltjes in de lucht. Des te sneller de wind langs de naalden raast des te hoger de elektrostatische geleiding en de opname van deeltjes in de lucht.

De naalden blijven het gehele jaar groen wat een groot voordeel is ten opzichte van loofbomen. Daarbij zijn de naalden herbruikbaar in filterende werking. Bij een regenbui of stevige wind valt het fijnstof op de grond waar het in de bodem wordt opgenomen en vernietigd. Een naaldboom neemt bruto 10kg fijnstof op per jaar waar een deel weer van terug in de lucht komt. Netto absorbeert een naaldboom 1,5kg fijnstof.

Loofbomen

Bomen die bladeren bevatten hebben een andere manier van de lucht filteren. Een blad bestaat uit meerder laagjes waarvan de buitenste een beschermende functie heeft d.m.v. een minuscuul waslaagje dat erop zit. Dit waslaagje is plakkerig. Als er stofdeeltjes uit de lucht tegen de blaadjes komen blijven ze plakken door die waslaag (adsorptie). Des te groter het blad, de duur dat het blad aan de boom hangt gedurende het jaar EN het aantal blaadjes dat de boom bevat (LAI: Leaf Area Index) zijn van invloed op de luchtzuiverende werking. Bij de grootte van het blad is belangrijk om te constateren dat een kleine boom met grote bladeren in verhouding minder opneemt dan een grote boom met veel kleine blaadjes!

Kijken we naar het blad dan is een ruwer oppervlakte (dan bevat het blad kleine haartjes) en de mate waarin het elektrostatisch geladen kan zijn van positieve invloed. De externe factoren (wind en vochtigheid) zijn ook van belangrijke mate. Des te vochtiger het blad EN des te sneller de wind langs het blad komt des te beter fijnstof zal hechten. Door de wind neemt elektrostatische geleiding toe wat een aantrekking heeft op het stof wat positief of negatief geladen is. Dit is een belangrijke bevinding want dit betekent dat bomen die op beschutte locaties staan, zoals in steden, weinig positief zijn voor de luchtkwaliteit. Om die reden dragen bosgebieden juist wel positief bij.

Bij wind of regen valt een groot deel op de bodem en wordt daar opgenomen. Daarmee is ook weer plaats gemaakt op het blad om nieuwe deeltjes op te vangen. De herbruikbaarheid van een blad is daarmee groot!

Nadeel is dat loofbomen het blad verliezen in de winter waardoor voor fijnstof beter gebruik gemaakt kan worden van naaldbomen.

CO2 en giftige gassen (NO2, NOx)

Zowel naald- als loofbomen kunnen koolstofdioxide (CO2) opnemen en omzetten tot zuurstof (O2) maar voor de overige gassen is dit een ander verhaal. We leggen dat onderin kort en bondig uit:

Naaldbomen

Gassen die in de lucht hangen, zoals CO2 en giftige gassen worden door naaldbomen wel opgenomen maar minder goed doordat gassen het liefst op grote, platte en gladde oppervlaktes contact maken. De naalden op de naaldbomen hebben deze eigenschappen minder. Ze nemen dus wel verontreinigende gassen op maar beperkt.

Loofbomen

De bladeren van loofbomen bevatten kleine huidmondjes die bij ideale omstandigheden (vocht en zonlicht) ver open staan. Des te verder het huidmondje is geopend des te beter de opname van gassen. CO2 wordt opgenomen en omgezet tot zuurstof (O2) middels het fotosynthese proces. Bij slecht weer, in geval van een boom is dat dus droogte en weinig zon, gaan de huidmondjes verder dicht en nemen ze relatief weinig gassen op.

In de lucht hangt naast CO2 helaas ook veel andere schadelijke stoffen (stikstofdioxide, NOx, etc.) die bomen kunnen afvangen. De mate van filtering verschilt per boom. Bomen met blaadjes die veel huidmondjes hebben doen dat beter dan bomen met weinig huidmondjes. In tegenstelling tot bij fijnstof is voor de opname van stikstofdioxide belangrijk dat de bladeren groot, glad en plat zijn. Kleine, ruwe, behaarde bladeren nemen minder stikstofdioxide op. Ook de wind is hier (net als bij fijnstof) van invloed. Des te meer wind, des te beter de gassen worden opgenomen.

Wijze van aanplant & architectuur

Het gaat er niet alléén om de juiste bomen te selecteren maar ook de wijze van aanplanting, de architectuur, is essentieel. Het eerste jaar, bij de aanplant, zijn de bomen nog klein en wordt dicht tegen elkaar geplant. Na een aantal jaar moet er uitgedund worden en zullen bomen verplaatst worden naar een ander project. Door het uitdunnen krijgt het perceel zijn toekomstige architectuur. Viridi Air creëert juist géén dicht geplante bosgebieden maar juist open filterstroken.

De filterstroken die geplant worden op de percelen laten voldoende ruimte tussen de bomen. Dit heeft namelijk een extra zuiverend effect. Bomen krijgen hierdoor veel licht wat belangrijk is voor de groei maar ook voor de zuiveringskracht is dit van belang. Meer ruimte betekent ook meer wind dat erlangs schuurt en dat helpt bij de zuivering door het ontstaan van elektrostatische geleiding en dus aantrekking van fijnstof op de bladeren of naalden.

Op de percelen wordt geplant volgens grofweg 2 bepaalde structuren/architectuur:

  1. de trechtervorm: op het perceel kunnen meerdere trechters aangelegd worden (afhankelijk van de meest aanwezige windrichting). Dit zijn V-vormen waar de hoek in het midden van het perceel is gericht. Er is dus betrekkelijk veel open ruimte zodat de wind vrij spel heeft.
  2. de strookvorm: op het perceel worden stroken aangelegd. Meestal in meerdere L- en I -vormen. Dit geeft nog steeds de mogelijkheid tot een ruimte opbouw maar er is efficiënter geplant op het perceel.

Conclusie

Er is een verschil tussen de opname van fijnstof en gassen bij naald- en loofbomen. Op basis van bovenstaande is de conclusie dat een gezonde mix optimaal is EN in een omgeving die vaak vochtig is en waar veel wind doorheen waait. Door de naald- en loofbomen verspreid maar bij elkaar te planten (als een groen filtergebied) is het jaarlijks resultaat van dit filterprincipe een verbetering buitenluchtkwaliteit:

  • CO2 opname – 22kg
  • Fijnstof opname 1,5kg
  • Ozon opname 500gr
  • NO2 opname 200gr

Meer informatie over dit filterprincipe is te vinden in de brochure “Bomen, een verademing voor de stad”. De digitale versie is beschikbaar op diverse plaatsen op het internet (bron: WUR).

OPMERKING: diverse studies die gedaan zijn door het plaatsen van bomen langs drukke snelwegen of in stedelijke gebied hebben weinig effect. Sterker nog, ze kunnen de concentraties verontreiniging verhogen. Dit heeft vooral te maken met het feit dat b.v. in stedelijk gebied weinig wind is waardoor minder opname mogelijk is. Een optimaal effect vereist een optimale aanplanting volgens ons BBA-model.

Wetenschappelijke studies bewijzen de filterende werking van bomen op de buitenlucht

Viridi Air filtert de buitenlucht uitsluitend met een mix van bepaalde naald- en loofbomen. Uit o.a. de volgende wetenschappelijke studies is gebleken dat dit zeer effectief is. Lees hierover o.a. de volgende artikelen: